Kujtimi im më i hershëm fillon te shkallët. Ose ndoshta nuk fillon fare aty. Ndoshta shkallët janë thjesht pjesa që më kujtohet më qartë, sepse duken si një fillim.
Ato shkallë lidhnin banesën tonë me kopshtin që ndodhej poshtë. Më kujtohet vetja duke qëndruar në krye të tyre dhe duke parë poshtë. Dora ime mbështetej mbi parmak. Mendoj se ishte prej druri, por nuk jam e sigurt. Ndoshta ishte metal. Ndoshta e kujtoj si dru sepse druri më duket më i ngrohtë dhe më i afërt me kujtimet e fëmijërisë.
Më kujtohet që zbrisja ngadalë. Një hap pas tjetrit. Dora e kapur fort pas parmakut. Sikur çdo shkallë të më afronte me diçka që nuk doja. Në fund të tyre ishte kopshti, një vend plot fëmijë, lodra dhe zëra. Duhej të ishte një vend i zakonshëm për një fëmijë. Megjithatë, ajo që më kujtohet më qartë është se qaja.
Ndoshta më kujtohet vetëm e qara, sepse me kalimin e kohës ndjenjat mbeten, ndërsa detajet zbehen. Nuk e kujtoj si dukej klasa. Ndoshta muret ishin të mbuluara me vizatime fëmijësh. Ndoshta kishte tavolina të vogla të shpërndara nëpër dhomë. Ndoshta kishte rafte plot lodra drejt të cilave fëmijët vraponin çdo mëngjes. Nëse këto detaje kanë ekzistuar, ato janë zhdukur. Ajo që ka mbetur është ndjesia e të qëndruarit aty, duke e ditur se pas pak nëna ime do të largohej.
Më kujtohet duke e parë teksa largohej.
Ose ndoshta nuk e kujtoj fare atë moment. Ndoshta e kam krijuar më vonë në mendjen time, sepse e di që kështu duhet të ketë ndodhur. Çdo mëngjes ajo duhej të kthehej dhe të largohej. Çdo mëngjes unë duhej të mbetesha aty.
Më kujtohet një peshë në kraharor. Ndoshta ishte frikë. Ndoshta ishte vetmi.
Ose ndoshta ishte thjesht frika e një fëmije që mendonte se çdo largim ishte përfundimtar.
Sindre dhe Emilie janë diku brenda këtij kujtimi. Emrat e tyre më kujtohen më qartë sesa vetë klasa. Ndoshta ishin aty ndërsa unë qaja. Ndoshta po luanin me fëmijët e tjerë dhe nuk më kushtonin fare vëmendje. Ndoshta kujtesa ime i mbledh në të njëjtin kujtim, sepse i përkasin asaj pjese të jetës sime. Kujtesa ka një mënyrë të çuditshme për t’i mbledhur njerëzit në të njëjtin vend, edhe kur ndoshta nuk kanë qenë aty në të njëjtën kohë.
Kaluan vite.
Pastaj një ditë e gjeta veten në Kosovë, në një klasë tjetër, përballë një fillimi tjetër. Tashmë isha më e madhe. Duhej ta kuptoja më mirë çfarë po ndodhte. Por qava përsëri.
Për dy javë me radhë nëna ime qëndroi me mua në klasë, sepse unë nuk pranoja ta lija të largohej. E imagjinoj mësuesen duke më parë me durim. E imagjinoj klasën, fëmijët e tjerë, kureshtjen e tyre. Më kujtohet vetëm dëshira për t’u kthyer në shtëpi.
Por në cilën shtëpi?
Në atë kohë mendoja se po qaja për Norvegjinë. Për banesën tonë. Për kopshtin. Për Sindre dhe Emilie. Për jetën që kishim lënë pas.
Por ndoshta nuk po qaja vetëm për këtë.
Ndoshta po qaja për një botë që më dukej e njohur dhe që nuk ekzistonte më.
Ndoshta po më mungonte një version i vetes sime që kishte mbetur atje.
Ose ndoshta po kërkoja diçka të pamundur: të isha në dy vende njëkohësisht.
Kjo është gjëja që më bën të mendoj sot.
Në Norvegji qaja sepse nëna ime më linte në kopsht. Në Kosovë qaja sepse Norvegjia më kishte lënë mua.
Si fëmijë doja të largohesha nga një vend. Më pas kalova vite duke më marrë malli për të.
Disa muaj pasi u shpërngulëm, morëm një letër nga Norvegjia. Ishte nga miqtë tanë. Letra erdhi nga një vend ku unë nuk mund të kthehesha më. Në të shkruanin se u dukej e çuditshme ta shihnin shtëpinë tonë bosh. Mendoj shpesh për atë fjali.
Një shtëpi bosh.
Ndoshta nuk ishte bosh fare. Ndoshta aty jetonte tashmë një familje tjetër. Ndoshta fëmijë të tjerë vraponin nëpër të njëjtat dhoma ku kisha vrapuar edhe unë. Ndoshta muret dëgjonin zëra të rinj dhe histori të reja.
Por kujtesa nuk e mban mend gjithmonë të shkuarën ashtu siç ka qenë. Në kujtesën time, ajo shtëpi ka mbetur ashtu siç e lamë. Perdet janë ende të mbyllura. Dhomat janë të qeta. Shkallët janë ende aty, duke pritur.
Dhe nganjëherë pyes veten nëse më kujtohen vërtet ato vende, apo nëse më kujtohet vetëm ndjesia e humbjes së tyre.
Ndoshta kujtesa nuk ka të bëjë me atë që ka ndodhur. Ndoshta ka të bëjë me atë që ka mbetur pas.
Hadisa Zllanoga
Hadisa Zllanoga është shkrimtare dhe studente, e angazhuar në krijimtarinë letrare dhe në zhvillimin e vazhdueshëm akademik. Ajo shpreh mendimet dhe ndjesitë e saj përmes shkrimit, duke eksploruar tema që lidhen me përvojën njerëzore, reflektimin personal dhe botën e brendshme emocionale. Krahas studimeve, ajo ka publikuar edhe një koleksion poezish online në WordPress, ku paraqet zërin e saj krijues dhe stilin e veçantë letrar.
Ky blog u botua me mbështetjen financiare të Agjencionit Zviceran për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) në kuadër të projektit “Fuqizimi i Shprehjes Kulturore”. Përmbajtja e artikullit është përgjegjësi vetëm e Hani i 2 Robertëve dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Agjencionit Zviceran për Bashkëpunim dhe Zhvillim.
